هفت‌مهرگردون، مرزی باریک بین طراحی سنتی و مدرن / محمدعلی خفاجی

لوگو اولین و مهم‌ترین چیزی است که توجه مخاطب را به خود جلب می‌کند. درواقع می‌توان لوگو را به‌عنوان محوری‌ترین عنصر هویت یک مجموعه معرفی کرد. این جایگاه ویژه مسئولیت زیادی را بر طراح آن تحمیل می‌کند. طراح لوگو باید تمام توان و مهارت خود را صرف اجرا و ارائه طرحی قوی، گویا و جامع نماید. در این پروژه قصد داریم لوگوی شرکت هفت‌مهرگردون که توسط محمدعلی خفاجی طراحی شده است را بررسی نماییم. با روزرنگ همراه باشید تا با پروسه و نحوۀ اجرای این اثر آشنا شوید.

مختصری راجع‌به شرکت هفت‌مهرگردون و نام آن

شرکت هفت‌مهرگردون در زمینه مرمت بنا‌ها و بافت‌های تاریخی و معماری ایرانی فعالیت می‌کند. برهمین اساس ایده‌ی اصلی نام خودش را از نماد چلیپای ایرانی یا گردونه‌ی مهر یا گردونه‌ی خورشید اخذ کرده و آن را با عدد 7 ترکیب کرده است. عدد 7  از گذشته‌های دور مورد توجه اقوام مختلف جهان بوده است. به نوعی می‌توان ریشه‌ی آن را در دوره‌ی میترائیسم جست وجو کرد. همچنین عدد 7 با چلیپای ایرانی نیز می‌تواند مرتبط باشد چرا که در منابع موجود قدمتی حدود 7هزار ساله دارد

چالش‌های طراحی این لوگو چه بود؟

موضوع هر سفارش جدید به تنهایی یک چالش است اما بعضی از چالش‌ها به‌طور ویژه‌ای طراح را درگیر می‌کنند. عواملی مانند موضوع و ارتباط موضوع با مباحثی چون فرهنگ و هنر می‌توانند کار را دشوارتر کنند، مخصوصا وقتی که نام و هویت یک شرکت برگرفته از نمادی تاریخی و آشنا باشد.

در چنین شرایطی در واقع طراح دیگر با یک مفهوم، نوعی حس و یا تصویری انتزاعی روبه‌رو نیست که بتواند عناصر جدیدی خلق نماید. طراح یک ایدۀ کهن و نقش‌مایۀ آن را از ابتدا در اختیار دارد و در برابر آن می‌بایست دوباره چرخ را اختراع کند.

موضوع این پروژه به نمادی مربوط می‌شود که در طول تاریخ از دوران باستان تا دوره اسلامی و پس از آن، به وفور در آثار معماری و هنرهای دستی استفاده شده است. نکته دیگری هم که در اجرای این پروژه وجود داشت اصرار کارفرما بر حفظ فضای سنتی در اثر و دوری از طراحی مدرن بود.

کارفرما مایل بود محتوا و تصویر باهم منطبق باشند و هر دو با یک زبان مشترک مفاهیم مورد نظر را به مخاطب منتقل کنند که این موضوع یکی از چالش های این کار بود.

چالش‌های پروژه

کارفرما مایل به حفظ فضای سنتی در اثر بود. همچنین تاکید داشت که عبارت هفت‌مهرگردون بطور کامل نوشته شود. این مسئله می‌توانست باعث شلوغی کار شود. اگر از نوشته‌های مختلف استفاده می‌کردیم فرم اصلی (چلیپا) از اصالت و معنای اصلی و اولیه خود دور می‌شد. این‌جا با چالش دیگری مواجه شدیم. نمیتوانستیم از خوشنویسی دستی استفاده کنیم.

خوشنویسی از فضایی کاملا متفاوت برخوردار است. قدمت آن مربوط به دوره اسلامی و پس از آن است. برای حل مشکل تایپوگرافی اتودهای زیادی آماده شد. تمامی اجزای سازنده، نمادها و نشانه‌هایی که در نام شرکت قرار داشتند مورد آنالیز قرار گرفتند. در نهایت برای حل این چالش از خود عدد 7 کمک گرفته شد. در این مرحله طراح با استفاده از عدد 7 نوعی کوفی بنایی ابداعی ایجاد کرد تا بتواند نوشته هفت‌مهرگردون را درون ۷ ضلعی بنویسد.

هفت ضلع، هفت لایه، هفت برش

در آخرین مراحل تهیه اتودها به این نتیجه رسیدم که باید از خود عدد 7 کمک بگیرم. در نتیجه به سراغ هفت‌ضلعی رفتم که از قضا به ندرت در هنر سنتی ایرانی استفاده می‌شود. همین موضوع برای رسیدن به یک طرح منحصر‌به فرد کافی بود. در نهایت پس از مطالعه و پیش‌طرح‌های فراوان به این نتیجه رسیدم که باید هفت ضلعی را به هفت لایه و هفت برش تقسیم نمایم. پس از این تقسیم بندی هر ضلع آن قاعدۀ یک مثلث را تشکیل می‌داد.

در نهایت پس از طی مراحل متعدد و تقسیم بندی‌های بسیار، کلمه‌ی مهر با روش کوفی بنایی را روی یکی از اسلایس‌های هفت‌ ضلعی طراحی کردم؛ دقیقا مشابه اتفاقی که در هنرهای سنتی ایرانی شاهد آن هستیم.

در نهایت کلمه «مهر» هفت بار تکرار شد و با «گردش» دورتادور مرکز، فرم یک خورشید (مهر) به خود گرفت. به تعبیری دیگر در عمل عنوانِ «هفت مهر گردون» بصورت تصویری به نمایش در آمد.

نتیجه نهایی، طرحی مدرن

به‌عنوان یک طراح انجام این پروژه برای من دستاورد ارزشمندی بود. در این پروژه به دستاورد ترسیمی خوب و قدرتمندی دست یافتم و موفق شدم با دیدگاه یک طراح سنتی-ایرانی به موضوع نگاه کنم و از لحاظ فرمی، ابداعاتی داشته باشم.

این طرح در عین حال که از حس و حال طراحی سنتی و ایرانی بهره‌مند است؛ نشان دهنده طرحی مدرن نیز می‌باشد. به نظرم کاملا با موضوع و هدف کار مطابقت دارد و گویای مسیری است که شرکت در پیش گرفته است.

هفت‌مهرگردون هفت‌مهرگردون هفت‌مهرگردون هفت‌مهرگردون



محمد علی خفاجی
طراح گرافیک / مدیرهنری

 

 

 

 

روزرنگ ترکیبی از پروژه های الهام بخش برای هنرمندان، طراحان گرافیک، تصویرگران و کارتونیست‌ها را ارائه می دهد.

ما بهترین پروژه های خلاقانه را برای مخاطبان خود به ارمغان می آوریم و بینشی ارائه می دهیم که آنها را قادر می سازد از آخرین رویدادها و تحولات در طراحی جهانی مطلع شوند و بهترین آثار خود را خلق کنند.

ما یک تیم از نویسندگان و طراحان حرفه ای هستیم که روزانه با هنرمندانی خلاق از سراسر ایران کار می کنیم و به دنبال نوآورانه ترین پروژه ها با تأکید برابر بر استودیوهای تأثیرگذار و استعدادهای کشف نشده هستیم.

 

مطالب مشابه
«کوکو» بهترین فیلم انیمیشن جوایز سالانه ساترن شد