علی وزیریان:انتخاب آثار و داوری از سلیقه و نگاه شخصی من خارج است

بانی برگزاری نمایشگاه سالانه حروف نگاری پوستر اسماءالحسنی «علی وزیریان» است كه توانسته تاكنون در طول ده سال متوالی، این نمایشگاه را با اتكاء به بخش خصوصی برگزار كند.

اما این نـــــمــایشگاه كه به گفته وزیریان نخستین نمـــایشگاه پوسترهای دینی و مذهبی در دنیاست، تا کنون با واكنش‌های متفاوتی از سوی منتقدین و نیز برخی از طراحان گرافیك رو به رو بوده كه شاید دلیل عمده آن همان نخستین بار بودن آن است. در ادامــــه مطلب گفت‌وگوی با علی وزیریان را بخوانید.

•دلیل این همه واكنش به برگزاری نمایشگاه اسماءالحسنی چیست و چرا در دوره های مختلف نسبت به این نمایشگاه ،‌ واكنش‌های فراوانی صورت گرفته یا می گیرد؟
فکر می کنم بیش از هر چیز واکنش و حساسیت به واژۀ تایپوگرافی و حروف نگاری است. وقتی صحبت از حروف نگاری یا تایپوگرافی در پوستر می شود، در واقع طراح با استفاده از حروف و کلمات پوسترش را می سازد؛ در آنها دخل و تصرف می كند و اگر متناسب با معنا باشد عیارش بالا می رود و ارزشش بیشتر می شود ، بنابراین حروف از شكل اصلی اش خارج شده و حتی شاید در جایی فرم تزئینی به خود گیرد . در ساختار پوسترهای تایپوگرافی غربی هم همین اتفاق می افتد. به همین جهت در خصوص این واژه برداشت های گوناگون و متفاوتی وجود دارد! به همین خاطر ما بعد از یکی دو دوره عنوان «حروف نگاری» را به جای واژه «تایپوگرافی» استفاده كردیم و حالا بعد از ده سال برگزاری می بینیم که بتدریج این عنوان در میان طراحان جا افتاد و رواج یافته است.

البته جایگزین کردن عنوان حروف نگاری به جای واژۀ تایپوگرافی دلیل دیگری هم داشت. بعد از برگزاری اولین دوره ی نمایشگاه ، متوجه شدم چیزی كه در آثار طراحان مهم است و نباید با یک واژه آن را محدود ساخت یا جلوی آن را گرفت، ‌خلاقیت است و البته نوعی از پوستر سازی كه تا آن زمان در طراحی گرافیك ما رواج نداشت و با نمایشگاه حروف نگاری اسماءالحسنی آغاز شد. بنابراین با توجه به تنوع آثار ارسالی به نمایشگاه ، سعی كردیم عنوانی را انتخاب كنیم كه دایره گسترده تری از آثار را شامل شود. به طور مثال در نمایشگاه پوسترهایی هستند که به شیوۀ هندلترینگ یا كالیگرافی ساخته می شوند که گرچه پایه کار با حروف بود، اما به آثار تجریدی نزدیك می شدند و بسیاری دیگر از این قسم ، به همین دلیل عنوان نمایشگاه پوستر اسماءالحسنی را از تایپوگرافی به حروف نگاری تغییر دادیم.

چون برخی از آثار راه یافته به نمایشگاه نه كالیگرافی مطلق بود و نه خط نقاشی و نه تایپوگرافی به مفهوم کلاسیک و آکادمیک غربی آن. پس عنوان نمایشگاه نیاز به كلمه ای داشت كه گستره ی همه ی این نوع آثار را در برگیرد و به نظرم كلمه حروف نگاری این قابلیت را داشت و خوشبختانه این واژه اکنون در میان مخاطبان و طراحان گرافیك جای خودش را باز كرده است. ناگفته نماند که از این منظر نمایشگاه های مشابهی که تاکنون با عنوان تایپوگرافی در ایران برپا شده اند هیچ یک به مفهوم آکادمیک غربی تایپوگرافی نبوده اند.

 

به نظر خودتان نمایشگاه اسماءالحسنی تاكنون موفق عمل كرده است؟
قطعاً برگزار کننده نباید به این سوال پاسخ دهد . طبیعی است که این نمایشگاه مثل هر رویداد هنری دیگر هم نقاط مثبت و قوی دارد و هم نقص یا ایراد، اما نکته مهم این است که نمایشگاه اسماءالحسنی قبل از این كه یك نمایشگاه صرفاً تکنیکی در حوزۀ گرافیک باشد، ‌یك نمایشگاه موضوعی گرافیک است كه خیلی ها به این نکته توجه نمی کنند. البته حجم وسیع آثار ارسالی در هر دورۀ نمایشگاه و نظرات غالب شركت كنندگان، نشان از موفقیت دارد.

نكته مهم تر استمرار آن است. اگر نمایشگاهی از نظر حرفه ای، علمی و فنی در خور تأمل نباشد، استمرار نمی یابد و تأثیرگذار نخواهد بود ولی می بینیم که این نمایشگاه سالانه در تقویم طراحان گرافیک کاملاً جا باز کرده و این اتفاق شیرینی است و جای خوشحالی دارد .

به نظر می رسد نمایشگاه اسماءالحسنی راهی را در مسیر پوسترهای مذهبی گشوده است كه اكنون با حجم بسیاری از نمایشگاه های مذهبی به خصوص در ماه‌های رمضان و محرم روبه رو هستیم ؟
با مرور و جستجو می بینیم که این نمایشگاه، اولین نمایشگاه پوسترهای دینی و مذهبی در دنیاست كه بطور منظم و سالانه برگزار می شود؛ به خاطر دارم داور سوئیسی که در پنجمین دوره نمایشگاه ما در هیئت داوران حضور داشت و از کلکسیونرهای جدی پوستر است ، در سخنرانی اش به این موضوع اشاره كرد.

او می گفت: من تاكنون پوستر مذهبی در مجموعه خود نداشتم و هیچ وقت هم به آن توجه نكرده بودم. او نیز اعتقاد داشت كه نمایشگاه پوستر اسماءالحسنی نخستین نمایشگاه سالانه پوسترهای دینی و مذهبی در دنیاست. البته باید اشاره کنم که تا چند دوره قبل این نمایشگاه بصورت بین المللی برگزار می شد و به خاطر مشکلاتی که فعلاً به دلیل تحریم ها با آن روبرو هستیم ، ناچاریم آن را در مقیاس ملی برگزار کنیم اما این روال تغییر می کند و دائمی نیست.

قبل از برپایی نمایشگاه اسماءالحسنی، این نوع نمایشگاهها که شما اشاره کردید اصلاً وجود نداشتند. چیزی که موجب خرسندی است تاثیر این نمایشگاه است و اینکه توانسته هنرمندان نسل نو و تازه نفس را به كار در این زمینه تشویق كند. به طور مثال متوجه شدم كه چندین نمایشگاهی گروهی با عنوان پوستر اسماءالحسنی در شهرهای مختلف برگزار شده كه البته هیچ ارتباطی با نمایشگاه سالانه ی ما ندارند؛ این ها نشان می دهد نمایشگاه پوستر اسماءالحسنی توانسته موفق و مؤثر عمل كند و منجر به برگزاری نمایشگاه های كوچك دیگری شود كه به صورت خودجوش برگزار می شوند.

پوسترهای اسماءالحسنی برخلاف انواع دیگر پوستر،كاركرد اطلاع رسانی ندارند، پس كاركرد آن‌ها چیست؟
دنیای رسانه های امروز خیلی چیزها عوض کرده؛ گرافیک و مشخصاً پوسترسازی هم از آن مصون نمانده است. چند نمایشگاه دیگر پوستر در دنیا برگزار می شوند که “قالب” همۀ آنها منطبق برهمین قالب نمایشگاه ماست و با همین خصوصیت، که ظاهراً به اعتقاد شما کارکرد ندارند با این تفاوت که موضوع غالب آنها سیاسی و یا با اهداف سیاسی است و موضوع نمایشگاه ما عرفانی و مذهبی ؛ ضمناً فراموش نکنیم اطلاع رسانی مورد نظر شما، تنها یکی از کارکردهای پوستر در دنیای معاصر است. کافی است رجوع کنید به سایت مسابقه های پوستری که آنها هم قالب برگزاری شان مشابه نمایشگاه ماست مثل “پوزتیو پوستر” در استرالیا یا نمایشگاه”پوستر برای فردا” در فرانسه یا پوستر “پنجاه در هفتاد” که دو سه دوره بیشتر برگزار نشد و ایتالیا بانی آن بود.

خب همۀ اینها درست مثل ما موضوعی را برای طراحی طراحان تعیین و آنها را دعوت می کنند تا آثارشان را با محور موضوع های سیاسی مشخص شده به نمایشگاه ارسال کنند. هیچکدام از این پوسترها چاپ و تکثیر نمی شوند؛ در کوچه و خیابان و بزرگراه یا روی بیلبردها نصب نمی شوند و اطلاع رسانی به مفهومی که مورد نظر شماست نمی کنند. موضوع آنها تروریسم، جنگ، حقوق بشر، سلاح های کشتار جمعی و هسته ای، حقوق زن، خشونت و امثال این هاست. چه چیزی باعث می شود فکر کنیم اگر این موضوع ها تغییر کند و به جای محتوای سیاسی اجتماعی، مضمون دینی و مذهبی پیدا کنند دیگر پوستر نیستند؟

آیا قصد چاپ و انتشار این پوسترها را برای استفاده در اماكن و مراسم مذهبی ندارید؟
این رویه نمایشگاه است که در هر دوره چند پوستر برجسته را با در نظر گرفتن اندكی ذائقه و سلیقه مردم، چاپ می كنیم و در دسترس عموم قرار می دهیم؛ با این كار سعی می کنیم پوسترهای اسماء الحسنی در گالری ها محبوس نباشند و اگر حامیان مالی بیشتری هم داشته باشیم می توانیم آن را گسترش دهیم چرا كه بسیاری از این پوسترها هم مخاطب مردمی و هم مخاطب خاص دارند مثل طراحان حرفه ای گرافیک. چند سال پیش یک مجموعۀ 40 تایی از این پوسترها را در تیراژ وسیعی چاپ و منتشر کردیم که استقبال فوق العاده ای از آنها شد. این مجموعه برگزیده ای از پوسترهای دوره های گذشته بود.

انتخاب و داوری آثار چقدر با سلیقه و نظر شما به عنوان برگزاركننده هماهنگی دارد؟
انتخاب آثار و داوری از سلیقه و نگاه شخصی من خارج است. من فقط سعی می کنم در هر دوره برای پرهیز از نگاهی خاص، داوران را با سلیقه های گوناگون انتخاب كنم. بنابراین انتخاب و داوری آثار با سلیقه شخصی ام متفاوت است و حتی گاهی نقطه مقابل نگاه من است تا جائیکه که بعضی اوقات جداً فکر می کنم شاید اگر خود من کاری را به نمایشگاه فرستاده بودم داوران آن را حذف می کردند، به هرحال آثار متناسب با سطح علمی و سلیقه داوران هر دوره انتخاب می شود، و این معمول همۀ مسابقات هنری و نمایشگاه هاست.

در انتخاب پوسترهای اسماءالحسنی، ‌معنای لغوی و محتوایی حروف مد نظر است یا تركیب و زیبایی آنها به لحاظ بصری؟
در طراحی پوستر هردو نکته مهم است. ایدۀ خوب باید با قواعد زیبایی شناسی پوستر طراحی و اجرا شود، در غیر اینصورت به لحاظ بصری كاری ضعیف می شود و فاقد جذابیت. یا برعكس اگر پوستر زیبایی كه خالی از معنا و محتواست باشد طراح از سوی دیگر به بیراهه رفته ، غالباً هیئت انتخاب آثار و داوران نمایشگاه اسماءالحسنی سعی می کنند آثاری را انتخاب كنند كه هر دو مورد در پوستر لحاظ شده باشد. البته گاهی هم به دلیل سطح آثار رسیده این اتفاق نمی افتد.

به عنوان دبير اين رويداد بفرماييد كه ملاك هاى داورى چه بوده است؟
در وهلۀ اول خلاقیت و وفاداری به موضوع نمایشگاه در چارچوب اصول آکادمیک طراحی پوستر، همینطور پیدا کردن نگاهی تازه به معنی، هم در فرم و هم در محتوا و چگونگی بکارگیری عناصر؛ و در وهلۀ بعد میزان موفقیتش در ارتباط برقرار ساختن با مخاطب اثر. البته همۀ اینها نسبی است و انتخاب برگزیدگان خیلی بستگی دارد به سطح آثاری که به دبیرخانه می رسد . ممکن است در یک دوره سطح مجموع آثار بالا باشد و یا بر عکس. زمانی که در مجموع سطح کارها پائین باشد نمی شود گفت خیلی خب این دوره هیچ برنده ای نداریم. به ناچار ممکن است آثاری برگزیده شوند که شاید در شرایطی دیگر به این سطح از مسابقه نمی رسیدند و این طبیعت داوری در هر نمایشگاه یا جشنواره است اما در نظر داشته باشید ما چیزی به نام داورى سليقه اى و داورى علمى جدای از یکدیگر نداریم ؛ گرچه سلیقۀ هر داور جزء لاینفکی از نگاه و قضاوت او در امر داوری است اما ملاک همۀ قضاوت سلیقه نمی شود. همانطور که قبلاً هم اشاره کردم به همین دلیل سعی می کنم هیئت داوران را طوری انتخاب کنم که با نگاه و سلیقه های مختلف دور هم جمع شوند تا تاثیر سلیقه آنها در انتخاب برگزیدگان به حداقل برسد.

آیا نمی خواهید در نمایشگاه تغییری ایجاد کنید؟
به نکتۀ خوبی اشاره کردید. با توجه به قابلیت های موضوع نمایشگاه نیت ام این است که آن را گسترش دهم و ان شاء الله از دورۀ بعد یعنی دورۀ یازدهم آن را بصورت یک جشنوارۀ سالانه با عنوان اسماء الحسنی برگزار کنیم که علاوه بر پوستر شامل خوشنویسی، خط نقاشی، دیجیتال آرت و حجم سازی نیز خواهد شد. فعلاً مشغول بررسی و رایزنی دربارۀ آن هستم و امیدوارم به نتیجه ی مطلوب برسیم. با زنده یاد دکتر عبدالمجید حسینی راد طرحش را ریختیم، چند جلسه ای دربارۀ آن صحبت کردیم و قرار بود که او دبیر بخش هنر نو این جشنواره باشد که ما را تنها گذاشت، با نبودن او ترجیح می دهم فعلاً به این بخش (هنرنو) فکر نکنم.

Poster88

چنین تغییری نیاز به بودجۀ بیشتری نسبت به نمایشگاه فعلی تان دارد ؛ آیا برای برگزاری آن مشکلی ندارید؟
مشکل همیشه هست و اگر بخواهیم به آن فکر کنیم و آنرا جدی بگیریم آنوقت باید بنشینیم و دست روی دست بگذاریم و هیچ کاری نکنیم. خوشبختانه نمایشگاه مستقل است و البته به کمک جاهایی مثل دولت متکی نیست که یک روز بودجه بدهد و روز دیگر آن را قطع کند. نمایشگاه اسپانسرهای خاص خودش را دارد؛ گاهی کم و گاهی به اندازه. اکنون عمده ترین مشکل ما برای اجرایی شدن و تحقق ایدۀ جشنوارۀ سالانه اسماء الحسنی داشتن مکانی به عنوان دبیرخانه دائمی نمایشگاه است که امیدوارم این موضوع با حمایت مسئولینی که دغدغۀ جدی فرهنگی دارند حل شود، جایی مثل شهرداری تهران می تواند خیلی موثر باشد. برای برگزاری نمایشگاه در شکل فعلی اش، آثار از طریق الکترونیکی ارسال می شوند اما برای دریافت و ثبت آثار حجمی و تابلوهای خط نقاشی و قطعه های خوشنویسی اسماء الحسنی دیگر نمی توانیم به این شیوه عمل کنیم. الزاماً باید مکانی برای انجام امور دبیرخانه دراختیار نمایشگاه باشد.

 

لازم به ذکراست این مصاحبه دیروز درخبرگزاری فارس منتشرشده و دراینجا نسخه تکمیلی آن منتشرشده است.

  1. بالآخره كدوم يكي گزارش اختصاصيه؟! 🙂 صنعت copy/paste در اينجا هم كه هست
    خبرگزاري فارس ديروز منتشر كرد و شما امروز ! با اين همه اشتراك!

  2. ضمن تقدیر و تشکر از مسئولین برگزار کننده
    ◄ انتقاد این حقیر نسبت به عدم انتخاب آثارم نیست ! چون تا وقتی من آثار باقی هنرمندان شرکت کننده رو ندیده باشم نمیتونم یه هچین پیش داوری ای رو انجام بدم !
    ◄ هر چند بهتره که تمامی آثاری که در این فراخوان شرکت می کنند در وب سایت برگزار کننده قرار بگیره تا شک و شبهه ای باقی نمونه.
    ◄ شاید سلیقه ی داوران در انتخاب آثار دخیل باشه و این تا حدودی قابل قبوله اما به شرط اینکه در چهار چوب اصولی خودش باشه.
    ◄ اما اینکه از یک نفر چهار تا اثر انتخاب میشه و اثری هم که از هنرمندی که اول شده [بسم الله] ش کپی هست، دو تا طرح مشابه هم برای نمایشگاه انتخاب میشه، این قضیه اصلا قابل توجیه نیست !
    ◄ در بین آثار من دیدم که اثری که سال قبل از یک هنرمند انتخاب شده، یک اثر دیگه امثال به همون سبک فقط با تغییر نام از [مصور به غنی] دوباره انتخاب شده و از همین هنرمند هم دو تا اثر انتخاب شده !!!

    پیشنهاد:
    ◄ لطفا ملاک های داوری آثار رو در فراخوان به طور کامل ذکر کنید که هنرمند تکلیفش با خودش مشخص بشه و بدونه که چه طرحی رو اجرا کنه که مورد توجه داوران قرار بگیره !
    ◄ در ضمن یک پیشنهاد دیگه هم دارم و اون اینه که از داوران غیر ایرانی استفاده بشه که هیچ شخصی رو نشناسند!
    از داوران عرب و یا ترکیه ای که حداقل با فضای معنوی کار هم تا حدودی آشنایی داشته باشند!

    با احترام

    1. بله قابل قبول هستش نقد و پیشنهادات شما ولی چنانچه قبلاً هم گفتیم آثار شخص شما روی هم رفته آون پختگس و صلابت لازم رو برای شرکت در فراخوانهای از این دست نداره و راه زیادی دارید در هنر پوستر ، سعی کنید بیشتر تمرین کنید و مطالعه بصری به دور از الهام و کپی و … داشته باشید و لازمه بگم سوای هر مشکلی در داوریهای از این دست به هرحال 50% کارهای منتخب حکایت از قوت در بیان و تکنیک دارن که معمولاً کاز طراحانی هستن که سالهاست با این فضاها آشنا بوده و کار زدن و حرفه ای شدن و خیلی راحتتر با موضوعات ارتباط پیدا میکنن که نتیجه همون تمرین و تکرار و مطالعه بصری هستش موفق باشی

  3. من هم دقیقا همون نظر آقای حافظی رو دارم. ملاک داوری ها مشخص نیست. برخی از کاهای برگزیده (بااحترام با خالقینشون) فقط یک تایپو گرافی ساده با خط کوفی دارند که در زمینه تکرار شده!! آیا این خلاقیته؟ ای کاش میشد در گزارش هیئت داوران دلایل و نکاتی که باعث انتخاب کارها شده بود رو هم میگفتن تا حداقل ما هم یه چیزی یاد بگیریم.

  4. سلام.نمایشگاه اسماالحسنی حرکتی زیباست که با اعتقاد و خلق و خوی هنرمندان این مرز و بوم درارتباط است و تقریبا از همه جای ایران در این نمایشگاه شرکت میکنند.ازینرو برگزیده شدن آثاری شبیه به هم خیلی هارو آزرده خاطر کرده.اگر این امکان وجودداشت که همه آثار رو روی صفحه سایت بذارید مطمئنا به هر هنرمندی که دراین نمایشگاه شرکت کرده این احساس رو میداد که داوری عادلانه ای صورت گرفته یا حداقل برای زمانی که گذاشته اهمیت قائل شده اند که این روال اکثر نمایشگاههاست…ولی حتی مقایسه کارهای سال پیش و امسال و مشترک بودن اسم ها و تکراری بودن آثار عکس این قضیه رو میرسونه.با تشکرو سپاس

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

 

 

 

روزرنگ ترکیبی از پروژه های الهام بخش برای هنرمندان، طراحان گرافیک، تصویرگران و کارتونیست‌ها را ارائه می دهد.

ما بهترین پروژه های خلاقانه را برای مخاطبان خود به ارمغان می آوریم و بینشی ارائه می دهیم که آنها را قادر می سازد از آخرین رویدادها و تحولات در طراحی جهانی مطلع شوند و بهترین آثار خود را خلق کنند.

ما یک تیم از نویسندگان و طراحان حرفه ای هستیم که روزانه با هنرمندانی خلاق از سراسر ایران کار می کنیم و به دنبال نوآورانه ترین پروژه ها با تأکید برابر بر استودیوهای تأثیرگذار و استعدادهای کشف نشده هستیم.